Trang phục thời Đường: Kiểu dáng, phẩm cấp và Con đường Tơ lụa

Truyền hình hiện đại, triển lãm trang phục và “Hán phục phong cách Đường” thương mại thường rút gần ba thế kỷ y phục về một công thức: váy cao ngang ngực, cổ khoét thấp và tay áo khổng lồ bay bổng. Tư liệu lịch sử kém đồng nhất hơn nhiều. Tượng mộ đầu thế kỷ VII không giống hẳn hình ảnh cung đình thế kỷ VIII, và cả hai cũng không thể tự động đại diện cho nông dân, thương nhân hay cư dân vùng biên xa xôi.

Bài viết này tách ba loại chứng cứ: hiện vật khai quật, quy định phục sức chính thức và phục dựng hiện đại. Sự phân biệt này quan trọng vì một bức bích họa có thể cho thấy dáng áo nhưng không cho biết toàn bộ cấu trúc, trong khi văn bản pháp quy có thể nói quan lại được kỳ vọng mặc gì mà không chứng minh mọi người đều tuân thủ trong đời sống hằng ngày.

Làm thế nào để biết trang phục thời Đường trông ra sao?

Bích họa mộ, tượng nhỏ và dệt phẩm còn lại

Bích họa mộ thời Đường và tượng đất nung sơn màu lưu giữ một hồ sơ thị giác rộng hiếm có. Các bích họa gắn với Công chúa Vĩnh Thái và Thái tử Chương Hoài ở Thiểm Tây cho thấy thị nữ, quan lại, kỵ sĩ và bối cảnh cung đình. Hơn 270 hang động niên đại Đường tại Đôn Hoàng có hình người cúng dường, nghệ nhân biểu diễn, nhân vật tôn giáo và những người bình thường tham gia nghi lễ. Các nguồn này giúp học giả so sánh cổ áo, độ rộng tay, đường váy, mũ và cách các lớp y phục được phối.

Hình ảnh không phải rập may. Nghệ sĩ có thể giản lược nếp gấp, phóng đại một chi tiết thời thượng hoặc dùng quy ước hình ảnh phù hợp với mộ hay hang Phật giáo. Vì vậy, dệt phẩm khai quật cung cấp một dạng chứng cứ khác. Các phát hiện từ nghĩa trang Astana và Karakhoja gần Turfan đặc biệt giá trị vì môi trường khô đã bảo tồn mảnh vải, giày và vật liệu hữu cơ khác. Lụa thời Đường còn lại trong các bộ sưu tập bảo tàng cho thấy cấu trúc dệt, thêu và mô-típ mà tượng vẽ không thể giải thích đầy đủ.

Các quy định phục sức bằng văn bản và giới hạn của chúng

Old Book of Tang (Cựu Đường thư), New Book of Tang (Tân Đường thư) và Tang Huiyao (Hội yếu nhà Đường) ghi chép về y phục triều đình, màu sắc quan phục, đai và các hạn chế về trang phục. Chúng thiết yếu để hiểu phẩm cấp, nhưng mô tả quy tắc chứ không phải tủ quần áo hoàn chỉnh của mọi thần dân nhà Đường. Tập quán địa phương, của cải, nghề nghiệp và khả năng tiếp cận thương mại đều ảnh hưởng đến điều mọi người thực sự mặc. Hệ thống thời trang Đường cũng bao gồm sự bắt chước, việc ban tặng y phục địa vị cao hơn và những nỗ lực lách luật xa xỉ phẩm.

Tranh vẽ muộn hơn cũng cần được xem xét thận trọng tương tự. Một tác phẩm theo truyền thống được gán cho họa sĩ thời Đường có thể chỉ còn dưới dạng bản sao về sau, còn trưng bày bảo tàng hiện đại có thể kết hợp nghiên cứu khảo cổ với quyết định may đo đương thời. An toàn hơn là hỏi mỗi nguồn có thể chứng minh điều gì thay vì gọi mọi phục dựng bắt mắt là “xác thực”.

Trang phục phụ nữ thời Đường

Ru, shan và váy dài

Một bộ y phục phổ biến của phụ nữ kết hợp áo trên với váy dài. Ru (bính âm: rú; chữ Hán: 襦) thường chỉ áo trên hoặc áo khoác ngắn hơn, trong khi shan (bính âm: shān; chữ Hán: 衫) thường chỉ áo trên nhẹ, không lót. Cách dùng trong lịch sử không hoàn toàn chuẩn hóa, nên “ru là áo khoác” và “shan là áo trên dài” nên được xem là bản dịch tiện dụng chứ không phải quy tắc cấu tạo phổ quát.

Phần dưới là qun (pinyin: qún; chữ Hán: 裙), một loại váy dài có thể gồm nhiều mảnh và được thắt ở các độ cao khác nhau. Tượng mộ và tranh cho thấy váy được mặc ở eo, trên eo và cao trên thân. Độ cao, độ xòe, chất vải và màu sắc thay đổi theo thời trang và hoàn cảnh.

Váy thắt cao ngang ngực có phải là trang phục Đường điển hình?

Váy thắt cao được chứng thực trong hình ảnh thời Đường, nhưng tên gọi hiện đại qixiong ruqun (pinyin: qíxiōng rúqún; chữ Hán: 齐胸襦裙) có thể gợi mức độ chắc chắn vượt quá chứng cứ. “Bộ váy cao ngang ngực” là mô tả hiện đại hữu ích; đó không phải tên trang phục chính thức thời Đường đã được xác lập rõ ràng.

Bích họa, tượng nhỏ và tranh truyền lại cho thấy phụ nữ mặc váy thắt cao trên thân, gồm cả những nhân vật gắn với gia đình tinh hoa. Điều này chứng minh dáng áo tồn tại. Nó không xác lập một cách cấu tạo phổ quát hoặc cho biết dáng ấy phổ biến đến đâu trong nhóm phụ nữ mà y phục hiếm khi được thể hiện trong nghệ thuật mộ của tầng lớp tinh hoa. Váy qixiong một mảnh và hai mảnh hiện đại là phục dựng, và cơ sở lịch sử của chúng không giống nhau.

Banbi, pibo và áo ngoài tay rộng

Banbi (pinyin: bànbì; chữ Hán: 半臂) là áo trên tay ngắn hoặc tay lửng được mặc theo nhiều cách. Nguồn và hình ảnh thời Đường gắn nó với phụ nữ, nam giới và người hầu cận triều đình. Nó có thể được mặc chồng lên một áo trên khác, nhưng các hình ảnh còn lại không ủng hộ một cách phối bắt buộc duy nhất với váy cao ngang ngực.

Pibo (pinyin: pībó; chữ Hán: 披帛) là khăn choàng hay dải lụa dài phủ qua vai và cánh tay. Nó tạo những đường bay rủ quen thuộc trong nghệ thuật Đường và chủ yếu mang tính trang trí, dù chất liệu, chiều dài và cách choàng thay đổi. Không nên nhầm nó với áo khoác may theo dáng.

Áo ngoài tay rộng xuất hiện trong hình ảnh trang trọng và của tầng lớp tinh hoa, nhất là trong văn hóa thị giác Đường muộn. Daxiushan (bính âm: dàxiùshān; chữ Hán: 大袖衫) theo nghĩa đen là áo trên có tay rộng, nhưng dùng nó như nhãn bao trùm cho mọi loại tay rộng sẽ xóa nhòa khác biệt về cấu tạo, địa vị và dịp sử dụng.

Phụ nữ trong trang phục cưỡi ngựa và hufu

Một số phụ nữ thời Đường được thể hiện trong áo bào ôm, quần, ủng và trang phục cưỡi ngựa. Những hình ảnh này là dấu hiệu rõ nhất cho thấy thời trang tại triều đình và các đô thị lớn tiếp nhận từ nhiều truyền thống văn hóa. Hufu (pinyin: húfú; chữ Hán: 胡服) nghĩa là “y phục Hu”, nhưng chưa bao giờ là một bộ đồ chuẩn hóa. Thuật ngữ này có thể bao hàm các kiểu gắn với những cộng đồng khác nhau ở miền bắc và Trung Á.

Phụ nữ cưỡi ngựa, chơi polo hoặc phục vụ các hộ gia đình tinh hoa xuất hiện trong nghệ thuật mộ với y phục thực dụng. Những cảnh này cho thấy phụ nữ có thể mặc những kiểu áo quần gắn với sự cơ động và trang phục nam giới. Chúng không chứng minh mọi phụ nữ thời Đường đều ăn mặc như vậy, hoặc riêng trang phục có thể đo lường tự do pháp lý và xã hội của phụ nữ.

Trang phục nam giới thời Đường

Áo bào cổ tròn và y phục cổ chéo

Yuanlingpao (bính âm: yuánlǐngpào; chữ Hán: 圆领袍), tức áo bào cổ tròn, trở thành một trong những dạng y phục nam giới dễ nhận biết nhất của thời Đường. Quan lại, người hầu cận và những người đàn ông khác được thể hiện trong áo bào cổ tròn dài thắt đai. Các ví dụ sớm thường có tay tương đối hẹp và dáng ôm, trong khi những hình ảnh khác cho thấy tỷ lệ rộng rãi hơn.

Kiểu áo này phát triển qua nhiều thế kỷ giao lưu trước và trong thời Đường. Gọi nó hoàn toàn là “ngoại lai” hoặc hoàn toàn là truyền thống Trung Hoa không thay đổi đều bỏ qua lịch sử ấy. Y phục cổ chéo, vạt phải vẫn tiếp tục được dùng trong nghi lễ, gia đình và đời thường. Cổ tròn không thay thế mọi hình thức trước đó.

Quần, đai, ủng và futou

Quần và ủng hữu ích cho cưỡi ngựa, quân sự, đi lại và lao động. Chúng phổ biến, nhưng giày dép và chất liệu rất khác nhau: quan triều đình, lính kỵ binh và lao động nông nghiệp không dùng cùng một kiểu ủng chuẩn.

Đai giữ áo bào cố định và có thể mang vật dụng thiết thực. Với quan lại, chất liệu và số lượng miếng trang trí trên đai cũng thể hiện phẩm cấp. Futou (pinyin: fútóu; chữ Hán: 幞头) phát triển từ khăn quấn đầu thành các dạng ngày càng có cấu trúc. Khung bên trong và dải buộc nhô ra thay đổi theo thời gian. “Cánh” ngang dài, cứng quen thuộc trong chân dung quan lại thời Tống không nên được gán cho mọi nam giới thời Đường.

Triều phục, phẩm cấp quan lại và địa vị xã hội

Trang phục hoàng đế và nghi lễ

Hoàng đế không mặc một “long bào” cho mọi hoạt động. Quy định thời Đường phân biệt lễ phục đại lễ, triều phục, trang phục cưỡi ngựa và thường phục. Mianfu (pinyin: miǎnfú; chữ Hán: 冕服) thuộc hệ thống nghi lễ cao nhất, kết hợp áo lễ với mũ miện. Nó dùng cho tế lễ và quốc lễ lớn, không phải cho công việc hành chính thường nhật.

Nhận định quen thuộc rằng “chỉ hoàng đế được mặc màu vàng” quá rộng. New Book of Tang (Tân Đường thư) ghi các hạn chế liên quan đến áo thường phục vàng đất và vàng đỏ của hoàng đế, nhưng cũng ghi y phục vàng và trắng dành cho người ngoài hệ quan lại có phẩm trật trong các bối cảnh khác. Sắc độ, loại y phục, thời điểm và hạng mục pháp lý đều quan trọng.

Màu áo bào quan lại và trang sức đai

Quan phục thời Đường được sửa đổi nhiều lần. Một hệ thống được pháp điển hóa về sau, ghi trong New Book of Tang (Tân Đường thư), quy màu tía cho phẩm ba trở lên, đỏ thẫm và đỏ nhạt cho phẩm bốn và năm, xanh lục thẫm và nhạt cho phẩm sáu và bảy, còn xanh lam-lục thẫm và nhạt cho phẩm tám và chín. Miếng trang trí trên đai cũng thay đổi theo phẩm cấp.

Bảng này không phải sơ đồ bất biến cho giai đoạn 618–907. Quy định sớm hơn khác nhau, và hoàng đế có thể ban áo tía hoặc đỏ cho quan lại mà phẩm cấp chính thức thông thường không đủ điều kiện. Vì vậy, màu áo bào trong tranh là chứng cứ chứ không phải thẻ nhận diện tự động.

Dân thường và người lao động mặc gì?

Phần lớn nghệ thuật tinh hoa còn lại cho biết nhiều hơn về triều đình và người bảo trợ lăng mộ so với nông dân hay lao động xưởng. Quy định bằng văn bản và hình ảnh rải rác cho thấy áo trên ngắn thực dụng, áo bào, quần và váy phổ biến; vải từ sợi gai và lụa giản dị phù hợp với các mức chi trả và công việc khác nhau.

“Quý tộc mặc lụa; dân thường mặc gai” vẫn là cách nói quá đơn giản. Lụa có nhiều phẩm cấp và lưu thông dưới dạng thuế, thanh toán và trao đổi. New Book of Tang liệt kê lụa và vải trong các vật liệu dành cho quan không phẩm trật, dân thường, người phụ thuộc và gia nhân, đồng thời hạn chế màu sắc và trang sức theo địa vị. Luật pháp, khả năng chi trả và thực tế không phải lúc nào cũng trùng khớp.

Vải, màu sắc và mô-típ trang trí

Lụa, gai, len và bông

Để hiểu rộng hơn về sản xuất sợi và dệt vải, hãy xem hướng dẫn của chúng tôi về lụa Trung Hoa.

Nhuộm màu, dệt, thêu và hoa văn

Dệt phẩm thời Đường sử dụng kiểu dệt lụa phức tạp, sa, thêu, vẽ và nhiều kỹ thuật nhuộm cản màu. Nhiều thuốc nhuộm có nguồn gốc thực vật, nhưng “thuốc nhuộm tự nhiên” không có nghĩa quần áo thời Đường xỉn màu. Dệt phẩm khai quật và mô tả bằng văn bản lưu giữ các sắc đỏ, xanh lục, xanh lam, vàng và tía đậm.

Thiết kế phổ biến gồm mô-típ hoa dạng huy chương, chim hoặc thú đối xứng, hoa văn vòng tròn ngọc trai, hình sen và “hoa báu” tổng hợp. Một mảnh dệt có mô-típ hoa dạng huy chương vào cuối thế kỷ VIII–đầu thế kỷ IX tại Metropolitan Museum of Art (Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan) sử dụng hoa văn có cấu trúc gắn với truyền thống nghệ thuật Tây Á và Trung Á. Một mảnh lụa thêu đầu thế kỷ VIII có chim đối xứng kết hợp mô-típ được truyền qua trao đổi trên Con đường Tơ lụa với hình sen bắt nguồn từ nghệ thuật Phật giáo. Đây là những thiết kế được điều chỉnh, không phải bản sao đơn giản.

Con đường Tơ lụa ảnh hưởng đến thời trang Đường như thế nào?

Các mối liên hệ Trung Á, Sogdian, Turkic và Iran

Trung Hoa thời Đường gắn kết với các cộng đồng khắp Nội Á qua thương mại, ngoại giao, di cư, chiến tranh và giải trí. Trường An có thương nhân Sogdian, nghệ sĩ Trung Á, sứ giả và cư dân thuộc nhiều xuất thân. Mũ nhọn, áo bào có ve áo phía trước, tay áo ôm, quần, ủng, đai trang trí và dệt phẩm có hoa văn hình tròn xuất hiện trong thế giới liên kết này.

Chính xác hơn là nêu tên các mạng lưới ấy thay vì gọi mọi đặc điểm trông không giống Trung Hoa là “phương Tây”. Các cộng đồng Sogdian là những tác nhân truyền dẫn quan trọng của văn hóa thị giác Iran và Trung Á. Người Turkic và các xã hội thảo nguyên khác định hình trang phục cưỡi ngựa và thực hành quân sự. Nghệ nhân ở Trung Hoa cũng làm việc với mẫu thức và vật liệu nhập khẩu.

Sự thích nghi thay vì sao chép đơn thuần

Người mặc thời Đường không thụ động thay y phục Trung Hoa bằng thời trang ngoại lai. Họ kết hợp cổ áo, mô-típ và phụ kiện mới với hệ áo bào hiện có, quy tắc triều đình và sản xuất địa phương. Bản thân áo bào cổ tròn phản ánh một quá trình trao đổi và bản địa hóa lâu dài bắt đầu trước thời Đường.

Thời trang cũng không khép kín chỉ trong một đêm sau Loạn An Lộc Sơn. Xung đột chính trị đã thay đổi thái độ với một số phong cách gắn với ngoại lai, nhưng con người, đồ vật và thiết kế vẫn tiếp tục di chuyển. Tư liệu Đường muộn cho thấy thị hiếu chuyển dịch, không phải sự biến mất hoàn toàn của trang phục giao thoa văn hóa.

Trang phục Đường thay đổi từ đầu đến cuối triều đại như thế nào?

Không có một cách phân kỳ thời trang chính thức duy nhất, và một kiểu mới không thay thế mọi y phục cũ chỉ trong một năm. Những phân chia dưới đây là cách thực tiễn để so sánh các xu hướng thị giác rộng.

Quan niệm về thân hình trong nghệ thuật cũng thay đổi. Những nhân vật cung đình đầy đặn quen thuộc trong tranh phong cách Đường muộn thuộc các truyền thống thị giác tinh hoa cụ thể. Không nên coi đó là bằng chứng rằng mọi phụ nữ đều được kỳ vọng có cùng một dáng người hay tủ quần áo.

Trang phục thời Đường và Hán phục phong cách Đường hiện đại

Hán phục hiện nay là thuật ngữ bao quát hữu ích cho y phục lịch sử và lấy cảm hứng lịch sử gắn với truyền thống người Hán. Tuy nhiên, “Hán phục phong cách Đường” hiện đại là một hạng mục phục dựng. Người thời Đường không phân loại tủ quần áo của họ bằng các nhãn cửa hàng trực tuyến ngày nay.

Cần đặc biệt thận trọng với trang phục được tiếp thị là hezi (bính âm: hēzǐ; chữ Hán: 诃子). Văn bản về sau gắn tên gọi này với các câu chuyện về Dương Quý Phi, nhưng không có y phục hoàn chỉnh thời Đường nào xác lập kiểu hiện đại quen thuộc không dây, giống áo nịt ngực. Kiểu hezi hiện đại phụ thuộc nhiều vào diễn giải tranh vẽ và mô tả về sau. Không nên trình bày nó như áo nịt ngực thời Đường đã được chứng minh hoặc đồ lót phổ quát.

Ngày nay có thể xem trang phục thời Đường ở đâu?

• Shaanxi History Museum (Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây): Tượng gốm thời Đường và bộ sưu tập lớn các bích họa từ hơn 20 ngôi mộ tinh hoa. Hãy dùng hướng dẫn du lịch Thiểm Tây và hướng dẫn du lịch Tây An của chúng tôi để lập kế hoạch khu vực.
• Hang Mạc Cao ở Đôn Hoàng: Hơn 270 hang động có niên đại thời Đường lưu giữ hình ảnh y phục trong các cảnh tôn giáo, người cúng dường và biểu diễn. Hãy bắt đầu với hướng dẫn du lịch Đôn Hoàng của chúng tôi.
• Bộ sưu tập Turfan: Tư liệu từ Astana và Karakhoja cung cấp chứng cứ hiếm về dệt phẩm và vật liệu hữu cơ tại các vùng phía tây do nhà Đường kiểm soát. Xem hướng dẫn du lịch Tân Cương.
• Bảo tàng quốc tế: Bộ sưu tập của Metropolitan Museum of Art (Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan) và Smithsonian (Viện Smithsonian) có dệt phẩm và tượng thời Đường, dù nhiều hiện vật không được trưng bày thường trực.

Dệt phẩm nhạy cảm với ánh sáng và thường được luân phiên đưa ra hoặc rút khỏi trưng bày. Hãy xác nhận triển lãm hiện tại trước khi đến bảo tàng để xem một hiện vật cụ thể.

Những hiểu lầm phổ biến về trang phục thời Đường

Kết luận

Trang phục thời Đường là một hệ thống thời trang biến đổi, không phải một bộ phục trang sân khấu duy nhất. Áo trên và váy của phụ nữ, áo bào cổ tròn của nam giới, quan phục đánh dấu phẩm cấp, dệt phẩm đa dạng và mô-típ Con đường Tơ lụa đều thay đổi trong 289 năm và giữa các cộng đồng khác nhau.

Diễn giải đáng tin cậy nhất bắt đầu bằng việc xác định loại chứng cứ: dệt phẩm khai quật, bích họa có niên đại, tượng mộ, quy định pháp lý, tranh vẽ muộn hơn hay phục dựng hiện đại. Khi các nhóm này được tách bạch, trang phục Đường trở nên thú vị hơn — chứ không kém thú vị — vì nó cho thấy sự thương lượng giữa trật tự cung đình, thủ công, thương mại, sở thích cá nhân và trao đổi liên văn hóa.

Câu hỏi thường gặp về trang phục thời Đường

Phụ nữ mặc gì vào thời Đường?

Phụ nữ thường kết hợp áo trên ru hoặc shan với váy qun dài. Tùy thời điểm, địa vị và dịp sử dụng, một bộ đồ còn có thể gồm áo tay lửng banbi, khăn choàng pibo hoặc lớp áo ngoài tay rộng. Cả váy thắt cao và trang phục cưỡi ngựa đều được tư liệu hóa, nhưng không kiểu nào đại diện cho mọi phụ nữ trong toàn triều đại.

Nam giới mặc gì vào thời Đường?

Áo bào cổ tròn nổi bật trong trang phục chính thức và thường ngày của nam giới, thường đi cùng đai, quần, ủng hoặc giày và mũ futou. Y phục cổ chéo cũng vẫn được dùng. Chất liệu, độ rộng tay, phụ kiện và màu sắc phụ thuộc vào phẩm cấp, nghề nghiệp, dịp dùng và thời kỳ.

Qixiong ruqun có chính xác về mặt lịch sử không?

Dáng váy thắt cao có cơ sở lịch sử. Tuy nhiên, “qixiong ruqun” là phân loại hiện đại, và chứng cứ còn lại không xác lập một cách cấu tạo phổ quát của thời Đường. Vì vậy, các phiên bản một mảnh và hai mảnh hiện đại cần được đánh giá riêng thay vì đưa ra một tuyên bố xác thực duy nhất.

Màu y phục có cho biết phẩm cấp quan lại không?

Có. Quy định thời Đường liên kết màu áo bào và phụ kiện đai với phẩm cấp, nhưng hệ thống này được sửa đổi. Một hệ thống được ghi nhận về sau dùng tía, đỏ, xanh lục và xanh lam-lục cho các cấp giảm dần. Những áo bào được ban và các ngoại lệ khác có nghĩa là chỉ màu sắc không phải lúc nào cũng xác định được phẩm cấp chính thức của một nhân vật.

Con đường Tơ lụa ảnh hưởng đến trang phục thời Đường như thế nào?

Quan hệ với các cộng đồng Sogdian, Turkic, Trung Á và Iran đã ảnh hưởng đến cổ áo, y phục cưỡi ngựa ôm dáng, ủng, đai, mũ, dệt và mô-típ trang trí. Nghệ nhân và người mặc thời Đường điều chỉnh các yếu tố ấy cho phù hợp với sản xuất địa phương và quy tắc xã hội thay vì chỉ sao chép một kiểu thời trang ngoại lai.

Hán phục phong cách Đường hiện đại có giống trang phục Đường lịch sử không?

Không nhất thiết. Phục dựng dựa trên nghiên cứu có thể bám sát bích họa, tượng nhỏ hoặc dệt phẩm có niên đại, nhưng các mảnh rập chính xác thường được suy luận một phần. Trang phục thương mại và sân khấu có thể kết hợp nhiều thời kỳ, dùng vật liệu hiện đại hoặc thay đổi cách cài để tăng sự thoải mái và diện mạo.

Nguồn tham khảo

1. Old Book of Tang, Volume 45: Treatise on Carriages and Dress (Cựu Đường thư, quyển bốn mươi lăm: Chí xa phục).
2. New Book of Tang, Volume 24: Carriages and Dress (Tân Đường thư, quyển hai mươi bốn: Xe cộ và y phục).
3. BuYun Chen, Empire of Style: Silk and Fashion in Tang China (Đế chế phong cách: Lụa và thời trang ở Trung Hoa thời Đường), University of Washington Press (Nhà xuất bản Đại học Washington), 2019.
4. Metropolitan Museum of Art: Embroidered Textile with Dragons and Lotuses (Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan: Vải dệt thêu hình rồng và hoa sen), thế kỷ VII–VIII.
5. Metropolitan Museum of Art: Textile with Floral Medallion (Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan: Vải dệt có huy chương hoa), cuối thế kỷ VIII–đầu thế kỷ IX.
6. Metropolitan Museum of Art: Textile with Confronted Birds (Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan: Vải dệt có chim đối xứng), đầu thế kỷ VIII.
7. Smithsonian National Museum of Asian Art: Tang Camel with Musicians and Sogdian Context (Bảo tàng Nghệ thuật Châu Á Quốc gia Smithsonian: Lạc đà thời Đường với nhạc công và bối cảnh Sogdian).
8. Shaanxi History Museum: Tang Collections and Tomb Murals (Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây: Bộ sưu tập thời Đường và bích họa mộ).